Kamyon gibi ağır yük taşıyan araçlarda torkun tekerleklere doğru ve dengeli biçimde iletilmesi, aracın dengesini ve hareket kabiliyetini doğrudan etkiler. Bu sorumluluk iki sistemde birleşir: diferansiyel ve aks.

Peki bu sistemler nedir, ne işe yarar ve ne zaman müdahale gerekir?

Diferansiyel Nedir?

Diferansiyel, motor gücünü şanzımandan alarak tekerleklere dengeli biçimde ileten aktarma sistemidir. Özellikle viraj dönüşlerinde iç ve dış tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlayarak, lastiklerin aşınmasını ve aracın kaymasını önler.

Belirtileri:

• Virajda gıcırdama ve sarsıntı
• Yakıt tüketiminde artış
• Çekiş gücünde zayıflama
• Yağ sızıntısı ve gürültü

Aks Nedir?

Aks, diferansiyelden gelen gücü doğrudan tekerleğe aktarır. Aynı zamanda aracın ağırlığını taşıyan ve yola ileten mekanik sistemdir. Bu nedenle kırık ya da eğilmiş bir aks, hem sürüş dengesini bozar hem de lastik ömrünü kısaltır.

Belirtileri:

• Titreşim hissi
• Lastiklerin yamuk aşınması
• Hızla artan balans sorunları
• Dönüşte "tık tık" benzeri ses

Neden Bu Kadar Kritik?

Kamyonlarda bu sistemler bozulduğunda:

• Yolda kalma riski yükselir
• Yakıt tüketimi artar
• Süspansiyon sistemi zorlanır
• Motor gücü boşa harcanır
• Lastikler düzensiz ve erken yıpranır

Üstelik bu parçaların bakımı genellikle ihmal edildiğinden, sistem içindeki basit bir rulman arızası zamanla tüm diferansiyelin revizyonunu gerektirebilir.

Bakımı Nasıl Yapılır?

• Diferansiyel yağı belirli aralıklarla değiştirilmelidir
• Körük, keçe ve conta sızdırmazlık kontrolü yapılmalıdır
• Rulman ve mil kontrolleri titreşim veya ses gelmeden gerçekleştirilmelidir
• Aşırı yükten veya ani kalkışlardan kaçınılmalıdır

Özellikle uzun yol yapan kamyonlarda, bu sistemlerin her 30.000–40.000 km'de bir kontrol edilmesi önerilir.

Sonuç

Diferansiyel ve aks, aracın yürüyen sisteminin beyni ve omurgası gibidir. Onlardaki en ufak bozulma, yoldaki dengeyi, yükün taşınmasını ve motorun çalışma verimliliğini doğrudan etkiler. Sağlam bir diferansiyel ve aks sistemi, güvenli ve ekonomik sürüş demektir.